De meeste mensen denken pas aan stroomstoringen als ze er middenin zitten. De verlichting valt uit, dan begint het zoeken naar kaarsen, vragen waar de zaklamp gebleven is, en beseffen dat de telefoon op dertig procent staat. Dan is het te laat om nog met de voorbereiding bezig te zijn.
Het verschil tussen een huishouden dat een meerdaagse stroomstoring rustig doorstaat en een huishouden dat dat niet doet, zit bijna nooit in wat ze tijdens de storing deden. Het zit in wat ze er van tevoren voor hadden geregeld. Dit artikel gaat over die voorbereiding: wat je klaar moet hebben, wat je vooraf moet regelen, en hoe je dat zo aanpakt dat je als de stroom uitvalt geen beslissingen onder druk hoeft te nemen.
Weet wat er eigenlijk uitvalt
De eerste stap in voorbereiding is goed begrijpen wat een stroomstoring allemaal raakt. De meeste mensen onderschatten dat.
De voor de hand liggende dingen zijn verlichting, koken op een elektrische kookplaat en het opladen van apparaten. Maar er is meer. Een cv-ketel met elektronische besturing of een elektrische pomp doet het niet meer, ook niet als je gas hebt. Koelkasten en vriezers beginnen binnen een paar uur op te warmen. Een elektrische garagedeur gaat niet meer open tenzij je weet hoe je hem handmatig vrijzet. Intercomsystemen, liften en alarmen in flats en appartementen kunnen uitvallen. Medische apparatuur zoals slaapapneu-apparaten, zuurstofconcentratoren voor thuisgebruik en elektrische rolstoelen wordt meteen een probleem.
Waterdruk is een aparte kwestie waar veel huishoudens niet aan denken. Bij de meeste storingen houdt die een paar uur stand, maar bij een grote of langdurige storing kan de druk wegvallen doordat pompstations door hun noodstroomreserve heen zijn. Hoe dat precies werkt en wat je dan doet, staat in de gids over waterdruk tijdens een stroomstoring.
Loop je woning mentaal door en schrijf op wat er allemaal op stroom werkt. Dat geeft je een eerlijk beeld van waar je je eigenlijk op voorbereidt, en dat is voor elk huishouden anders.
Verlichting
Verlichting is de meest directe behoefte en ook de makkelijkste om van tevoren op te regelen. Het probleem is zelden dat mensen geen zaklamp hebben. Het probleem is dat de batterijen leeg zijn, dat niemand meer weet waar de zaklamp ligt, of dat de telefoon als zaklamp wordt gebruikt terwijl die batterij juist nodig is voor communicatie.
Een noodzaklamp of lantaarn op een vaste plek met verse batterijen is het minimum. Een lantaarn die een hele kamer verlicht is praktischer dan een smalle lichtbundel, zeker als er kinderen zijn. Een hoofdlamp is handig omdat je handen dan vrij blijven.
Beslis van tevoren waar de lichtbronnen liggen, zorg dat iedereen dat weet, en controleer of de batterijen ook echt opgeladen of vers zijn. Een zaklamp die leeg blijkt tijdens een storing helpt je niet. Controleer de batterijen twee keer per jaar, op hetzelfde moment als je andere noodvoorraden nakijkt.
Kaarsen werken, maar brengen brandrisico mee, zeker als er kinderen of huisdieren zijn. Gebruik ze als aanvulling, niet als voornaamste lichtbron, en laat ze nooit onbewaakt branden.
Stroom voor apparaten en medische apparatuur
Je telefoon is je belangrijkste communicatiemiddel tijdens een storing, en ook het apparaat dat het snelst leeg is op het verkeerde moment. Een volledig opgeladen powerbank thuis bewaren en regelmatig bijladen is de eenvoudigste oplossing. Maak er een gewoonte van hem bij te laden, dan is hij klaar als je hem nodig hebt.
Heeft iemand in je huishouden medische apparatuur die niet op een eigen batterij werkt, dan is een draagbare powerstation echt het overwegen waard. Dit zijn grote batterij-eenheden die slaapapneu-apparaten, kleine medische apparaten, routers en verlichting een tot meerdere dagen kunnen voeden afhankelijk van de capaciteit. Voor huishoudens met medische afhankelijkheden is dit geen luxe maar een noodzaak.
Ook voor huishoudens zonder medische behoeften maakt een powerstation een groot verschil. Een router laten draaien, telefoons goed opladen en een lamp meerdere dagen kunnen gebruiken verandert een storing van een serieuze verstoring in iets wat gewoon te beheren is.
Voedsel en de koelkast
Een koelkast houdt voedsel nog ongeveer vier uur veilig nadat de stroom is uitgevallen, als je de deur dicht laat. Een goed gevulde vriezer houdt het vierentwintig tot achtenveertig uur vol. Een volle vriezer houdt de temperatuur beter vast dan een halfvolle.
Bewaar een thermometer in de koelkast en vriezer zodat je de temperatuur kunt controleren zonder te gissen. De veilige grens voor de koelkast is vier graden Celsius, voor de vriezer min achttien. Voedsel dat langer dan twee uur boven de vier graden heeft gestaan is niet meer veilig. Bij twijfel: weggooien. De kosten daarvan zijn veel lager dan de kosten van voedselvergiftiging op een moment dat je al genoeg aan je hoofd hebt.
Open de koelkast en vriezer zo min mogelijk tijdens een storing. Elke keer dat je ze opent, verlies je koude lucht en wordt het veilige tijdvenster korter.
Voor alles daarna gebruik je je noodvoedselopslag: houdbare producten die geen koeling nodig hebben en weinig bereiding vereisen. Als je normaal elektrisch kookt, wordt een campingkooktel met een gaspatroon je back-up. Bewaar minimaal twee reservepatronen bij je noodvoorraden.
Water
Vul containers zo vroeg mogelijk als je verwacht dat de storing lang gaat duren. De gids over wateropslag legt uit hoeveel je nodig hebt en in wat voor containers. De korte versie: vul alles wat je hebt zodra de waterdruk begint te zakken, wacht niet tot de kraan helemaal droog staat.
Heb je al een watervoorraad, gebruik die dan van oud naar nieuw en vul aan zodra de normale watertoevoer terug is. Heb je die nog niet, dan is dat iets om vóór de volgende storing te regelen.
Verwarming en warm blijven
Bij een korte storing is verwarming meestal geen probleem. Bij een stroomstoring in de winter die langer dan een dag duurt, kan dat snel veranderen, zeker voor oudere huishoudleden, jonge kinderen en mensen met gezondheidsproblemen die gevoelig zijn voor kou.
De voorbereiding begint met begrijpen hoe je verwarmingssysteem werkt. Een cv-ketel met elektronische besturing doet het niet meer zonder stroom, ook al is er nog gas. Vloerverwarming is bijna altijd elektrisch. Een houtkachel of open haard is een van de weinige opties die onafhankelijk van het elektriciteitsnet blijft werken.
Heb je geen houtkachel, dan draait de voorbereiding om isolatie. Weet welke kamers in je woning de warmte het best vasthouden en trek je daar samen naartoe bij een lange koude storing. Slaapzakken voor lage temperaturen, warme kleding in lagen en reddingsdekens nemen weinig ruimte in en zijn prima om achter de hand te hebben.
Gebruik nooit een campingkooktel, barbecue of andere verbrandingsapparatuur binnenshuis om te verwarmen. Koolmonoxidevergiftiging hieruit is een bekend risico bij stroomstoringen. Even koken op een campingkooktel met de ramen open is iets anders dan een gesloten kamer verwarmen met verbrandingsapparatuur.
Communicatie en informatie
Tijdens een grote storing worden de normale informatiekanalen al snel onbetrouwbaar. Sociale media werken alleen met data. Websites vallen uit. Lokale radio is vaak de meest betrouwbare bron voor officiële berichten als het mobiele netwerk overbelast raakt.
Een noodradio op batterijen of met een opwindmechanisme houdt je verbonden met officiële updates als al het andere wegvalt. Bewaar hem opgeladen bij je noodvoorraden. Eén per huishouden is genoeg.
Het communicatieplan uit je noodplan voor je huishouden komt precies op dit moment van pas. De kern: weet waar je elkaar opwacht als je niet thuis kunt komen, heb een contactpersoon buiten de regio die iedereen kan bereiken, en schrijf belangrijke telefoonnummers op papier op, niet alleen opgeslagen in een telefoon die leeg kan zijn.
Medische en bijzondere behoeften
Is iemand in je huishouden om medische redenen afhankelijk van elektriciteit, dan is voorbereiding geen optie maar een vereiste, en die voorbereiding moet concreet zijn.
Neem contact op met je energieleverancier en vraag of je op hun register voor kwetsbare klanten kunt worden gezet. De meeste leveranciers hebben een lijst van klanten met medische afhankelijkheden en geven die bij herstelwerkzaamheden prioriteit. Aanmelden kost niets.
Breng in kaart hoeveel stroom de medische apparatuur in je huishouden verbruikt en hoelang een noodstroomopstelling dat aankan. Zorg dat je noodstroom minimaal achtenveertig uur dekking biedt. Houd een handmatig alternatief bij de hand voor elk apparaat dat dat heeft. Bewaar een overzicht van de apparatuur, het verbruik en het contactnummer van de leverancier of arts bij je nooddocumenten.
Gebruikt iemand gekoelde medicatie zoals insuline, weet dan hoe lang die op kamertemperatuur houdbaar blijft. De meeste fabrikanten publiceren die informatie, en het venster is langer dan de meeste mensen denken. Voor geopende insulineflacon is dat doorgaans achtentwintig dagen op kamertemperatuur, maar het verschilt per product. Ga voor de specifieke medicatie in jouw huishouden na wat van toepassing is.
De voorbereiding die zichzelf terugbetaalt
Elke stap hierboven is op zichzelf eenvoudig. De waarde zit in het doen ervan vóórdat er een storing is, en in hoe ze samen werken. Een huishouden met opgeslagen water, een opgeladen powerbank, een campingkooktel, een werkende zaklamp, een noodradio en voedselvoorraden komt de eerste 24 uur van een grote stroomstoring rustig door. Een huishouden zonder dat alles ervaart dezelfde situatie als een echte crisis.
De checklist voor een 72-uurs noodpakket brengt veel van deze punten samen in één overzicht en is een goed startpunt als je de voorbereiding van je huishouden stap voor stap wilt doorlopen.
Het kost geen grote investering en ook geen grote inspanning. Het enige wat het vraagt is dat je het doet voordat je het nodig hebt.